Ἐν τοῖς πρώτοις κεφαλαίοις τῆς παρούσης μελέτης ἀνεπτύξαμεν, ὅτι πρός ἐπιτυχίαν ἑνός ἐπιδιωκομένου σκοποῦ ὀφείλομεν πρό παντός ἄλλου νά προτάξωμεν τήν καλήν θέλησίν μας, ἥτις, ὡς ἐπί τό πλεῖστον, εἶναι ὁ κυριώτερος συντελεστής καί τῶν μᾶλλον ἀπιθάνων καί πολλάκις τῶν ὡς ἀδυνάτων θεωρουμένων.
Πρός ἐπιτυχίαν ὅθεν τῆς βελτιώσεως τοῦ ἀτόμου μας καί συμπάσης τῆς κοινωνίας τῆς ἀνθρωπότητος, διά τήν ἀνάπτυξιν τῆς ὁποίας περισσότερον τοῦ ἑαυτοῦ μας πρέπει νά ἐνδιαφερώμεθα, ὀφείλομεν νά καταβάλωμεν ὅλην τήν δυνατήν μας προσπάθειαν, ὅλην τήν καλήν θέλησιν.
Ἄς μήν ὑπολογίσωμεν τό ἀδύνατον ἤ τό δύσκολον τῆς ἐπιτεύξεως τοῦ ἐπιδιωκομένου ἐξανθρωπιστικοῦ ἡμῶν ἔργου.
Ἄς μή λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τάς προηγουμένας προσπαθείας τῶν ἀνακαινιστῶν καί ἐκπολιτιστῶν τῆς κοινωνίας, οἱ ὁποῖοι πάντοτε ἐπεδίωξαν τήν ἀναστήλωσιν τοῦ κατερειπωθέντος ἐξανθρωπιστικοῦ οἰκοδομήματός των. Ἄς μή κωλυθῶμεν ἀπό τήν διαφοράν, ἥτις ὑφίσταται μεταξύ τοῦ Τελείου Καλοῦ καί τοῦ ἀδιορθώτου κακοῦ, ἄς μή πλανώμεθα ἐκ τῶν ἐπικρατουσῶν προλήψεων τοῦ παρελθόντος, ἀλλά ἄς προσδώσωμεν εἰς τόν ἑαυτόν μας τό δυνατόν τῆς ἀναμορφώσεως καί τελειοτέρας ἠθικοποιήσεως καί διαπαιδαγωγήσεως οὐ μόνον τοῦ ἑαυτοῦ μας, ἀλλά καί συμπάσης τῆς ἀνθρωπότητος καί πρό παντός τῶν ἀτόμων τῶν χρηζόντων εἰδικωτέρας διδασκαλίας καί παροτρύνσεως πρός ἀποβολήν τῶν φυσικῶν καί ἐπικτήτων αὐτῶν ἐλαττωμάτων, τῶν ὠθούντων αὐτούς πρός τήν διάπραξιν τοῦ ἐγκλήματος καί τοῦ κακοῦ.
Ἐν τοῖς ἐπομένοις κεφαλαίοις θά ὑποδείξωμεν τόν τρόπον τῆς ἠθικῆς ἡμῶν ἀναμορφώσεως καί τάς ὑποθήκας, τάς ὁποίας ἕκαστος ἐξ ἡμῶν ὀφείλει ν’ ἀκολουθήσῃ, ἐάν θέλῃ νά καταστῇ πραγματικός ἀκόλουθος τῆς Ἀρετῆς καί τοῦ Τελείου ἐξανθρωπισμοῦ.
Ἡ ζωή ἑκάστου ἀνθρώπου παρουσιάζει ἀνά ἕκαστον αὐτῆς βῆμα πλεῖστα προσκόμματα ἐν τῇ ἐκτελέσει τῶν ὑπαγορευομένων καί ἐπιβεβλημένων εἰς αὐτόν ὑπό τε τῆς ἠθικῆς καί τῆς λογικῆς του καθηκόντων πρός ἑαυτόν καί τόν πλησίον του.
Ὁμοιάζει μέ σκάφος, τό ὁποῖον ταξειδεῦον εἰς ἀχανῆ ἔκτασιν ὠκεανοῦ καί ἀκολουθοῦν τήν ἐμφαινομένην γραμμήν τοῦ δρομολογίου του, ἀνευρίσκει νέα καί ὅλως διαφορετικά τῶν ἐν τῷ χάρτῃ ἀναφερομένων σημείων.
Ἀντιθέτως δέ πρός τήν ἐκ τοῦ βαρομέτρου ὑποδεικνυομένην καλοκαιρίαν, τρικυμία καί θύελλα ἐπιζητεῖ νά τό βυθίσῃ. Ἀπαιτεῖται ἱκανότης καί ἐμπειρική ναυσιπλοΐα, ὅπως κατορθώσῃ καί φθάσῃ μέχρι τέλους σῶον καί ἀβλαβές εἰς τόν λιμένα τοῦ προορισμοῦ του.
Ὅταν δέ οὗτος διδαχθῇ καταλλήλως ν’ ἀντιμετωπίσῃ τούς ἐνδεχομένους κατά τό ταξείδιόν του κινδύνους, οἱ κίνδυνοι ἑκάστης τρικυμίας καί θυέλλης, ἀντί νά τόν ἐκφοβίσουν, ἀπ’ ἐναντίας τοῦ παρέχουν τό ἐνδόσημον μιᾶς ριψοκινδύνου ἐπιχειρήσεως, ἥτις τόν εὐχαριστεῖ καί τόν τέρπει.
Διά τοῦ ἀκαταβλήτου δέ αὐτοῦ θάρρους ἀπέναντι τῶν κινδύνων, οὐ μόνον τόν ἀπαλλάσσει τῆς ἀναποφεύκτου καταστροφῆς, ἀλλά ἐνθαρρύνει καί τό πλήρωμά του, τό ὁποῖον πιστεύει καί ἐλπίζει εἰς τήν διάσωσίν του.
Ὁ κατορθώσας διά τῆς θελήσεως νά καταστείλῃ πᾶν ἐν αὐτῷ ἐξεγειρόμενον συναίσθημα, ἀντιβαῖνον πρός τάς ὑπαγορεύσεις τοῦ τελείου ἐξανθρωπισμοῦ, κατέχει τό πρῶτον καί ἀπαραίτητον ἐξ ὅλων τῶν στοιχείων τοῦ ἐξανθρωπισμοῦ, τό ὁποῖον δύναται νά συμβάλῃ ἐπικαιρότερον εἰς τήν ταχυτέραν αὐτοῦ ἠθικοποίησιν καί τελειοποίησιν τοῦ χαρακτῆρος του.
Δέν πρέπει ὅμως οὗτος νά καταφεύγῃ εἰς τήν ἁπλῆν διδασκαλίαν τῶν διαφόρων ἠθικολόγων, ὅπως ἀποκτήσῃ τά ἀπαραίτητα εἰς αὐτόν στοιχεῖα τῆς ἐξανθρωπίσεως.
Τό κυριώτερον ἔρεισμα, ἐπί τοῦ ὁποίου οὗτος ὀφείλει πρό παντός νά στηριχθῇ, ὅπως ἐπιτύχῃ τήν γενικήν ἀνακαίνισιν τοῦ ἑαυτοῦ του ἐπί τῇ βάσει τῶν ὑπαγορεύσεων τῶν ἠθικῶν ἀρχῶν, εἶναι ἡ ἀπόκτησις ἱκανῆς θελήσεως πρός ἐπιβολήν ἐπί τοῦ ἑαυτοῦ του.
Τήν θέλησιν ταύτην ἀποκτᾷ τις, ὅταν σύν τῷ χρόνῳ καί διά καταλλήλου μεθόδου κατορθώσῃ νά περιορίσῃ ἀφ’ ἑνός μέν τάς φυσικάς του ἀνάγκας, ἀφ’ ἑτέρου δέ τάς ἑκάστοτε παρουσιαζομένας αὐτῷ κοσμικάς ἀπαιτήσεις.
Ἐν συνεχείᾳ τῆς παρούσης μελέτης καί ἐν τῇ ἀναπτύξει τῶν στοιχειωδεστέρων ὑποθηκῶν τοῦ ἐξανθρωπισμοῦ θά προσπαθήσωμεν νά καταδείξωμεν τά μέσα, δι’ ὧν ἕκαστος ἄνθρωπος θά ἠδύνατο διά μικρᾶς τινος προσπαθείας ἀφ’ ἑνός μέν ν’ ἀποκτήσῃ τήν σθεναράν ἐπιβολήν τῆς θελήσεως ἐπί τοῦ ἑαυτοῦ του, ἀφ’ ἑτέρου δέ νά φθάσῃ εἰς ὑψηλότερον ἐπίπεδον τῆς κοινῆς ἀντιλήψεως πρός τόν πραγματικόν αὐτοῦ προορισμόν, δι’ ὅν ἐγεννήθῃ καί ἀνεπτύχθῃ.
